[WOWTIMES - VIETKINGS] Hệ thống hang động núi lửa Chư Bluk tại Lâm Đồng: Di sản địa chất mang tầm vóc quốc tế - Top các di sản tiêu biểu tại 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.09)

Chư Bluk trong tiếng của người Ê-Đê bản địa có nghĩa là "núi cội nguồn" (Chư là “núi”, Bluk là “cội nguồn”). Tuy nhiên, người dân nơi đây vẫn thường gọi là hang Dơi vì môi trường ở các hang nơi đây là điểm trú ẩn của loài thú ăn đêm này. Theo Ban Quản lý Công viên địa chất Đắk Nông, cách đây hơn 140 triệu năm, do vận động kiến tạo của vỏ trái đất, từ một phần của đại dương rộng lớn, khu vực này được nâng lên và xuất hiện núi lửa. Các hoạt động của núi lửa đã phủ lên khu vực này một lớp dung nham bazan (dung nham bazan chiếm hơn 50% tổng diện tích công viên địa chất). Cách đây hơn 10.000 năm, nhiều miệng núi lửa trong khu vực vẫn còn hoạt động và tạo nên một hệ thống hang động núi lửa độc đáo, được đánh giá là có chiều dài, đồ sộ và độc đáo nhất khu vực 

Toàn cảnh Hệ thống hang động núi lửa Chư Bluk, tỉnh Đắk Nông (nay là Lâm Đồng) nhìn từ trên cao

Theo khảo sát sau 7 năm nghiên cứu, của nhóm các nhà khoa học thuộc Bảo tàng địa chất Việt Nam (Tổng cục Địa chất và Khoáng sản) và các nhà khoa học Nhật Bản đã tìm thấy khu vực này có trên 100 hang động lớn nhỏ khác nhau, chiều rộng khoảng 5km, chiều dài khoảng 25km. Bước đầu đã tiến hành đo đạc được 5 hang (ký hiệu C3, C7, A1, C8, C9), nhờ dòng chảy của nham thạch cách đây hàng triệu năm, ẩn mình trong đá bazan. Bên trong Chư Blúk thì càng thấy rõ sự tách biệt giữa bên trong và bên ngoài hang động, nơi đây bóng tối bao phủ và chỉ thỉnh thoảng nhận được vài tia sáng le lói xuyên qua những khe đá nứt; không khí ẩm thấp và lạnh lạnh….

Cận cảnh những vân đá, khối bazan với hình thù độc đáo do dung nham tạo thành

Hang C7 là hang núi lửa dạng ống có chiều dài lớn nhất Đông Nam Á (1.066,5 m). Trong hang phát hiện được nhiều cấu trúc đặc trưng cho quá trình phun trào như các ngấn và dòng chảy dung nham, hố sụt và các di tích thực vật được hình thành cách đây hàng triệu năm.  

Miệng hang động núi lửa C7

Bên trong hang núi lửa C7

Hang A1 được xem là gần núi lửa nhất và hang gần núi lửa nhất được đánh số là C9. Riêng dòng chảy về hướng tây nam (thác Đraysap) khá mạnh nên hình thành vô số hang động lớn nhỏ khác nhau dài 25km. Phần lớn các hang dung nham có hình dạng ống nhưng mỗi nơi mang một nét độc đáo khác nhau. Nếu hang A1 nổi tiếng vì nhiều ngóc ngách, ngã rẽ trổ ra các hướng, thì cửa hang C9 xuất lộ trên ngọn đồi có độ cao 530m so mới mặt biển, hang cao nhất quần thể.

Hang A1 dài 456,7 mét là hang động dung nham lớn thứ năm Đông Nam Á

Hang động núi lửa C1

Qua khai quật tại hang C6.1 và C6, các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều di chỉ và hiện vật đồ đá với các công cụ lao động và đồ gốm, xương và vỏ nhuyễn thể, vết tích của bếp lửa, 3 di tích mộ táng, dấu vết của 10 cá thể mà trong số đó có tới 5 cá thể là trẻ sơ sinh, 1 cá thể là thiếu niên và 4 cá thể là người trưởng thành. Đặc biệt và quan trọng nhất, các nhà khảo cổ đã phát hiện được một bộ xương và hộp sọ của bé gái khoảng 4 tuổi, được chôn theo tư thế ngồi bó gối. Theo các nhà khoa học, việc lần đầu tiên phát hiện ra di cốt người tiền sử trong các hang núi lửa là phát hiện mang tính bước ngoặt của ngành cổ nhân học Việt Nam. Đây là một thành tựu lớn của các nhà khoa học Việt Nam. Hiện nay, hang C6.1 đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp phép khai quật khảo cổ học.

Hang C6