HẢI PHÒNG: Chùa Cương Xá đón nhận Kỷ lục châu Á với hệ thống tường đá khắc chữ Vạn

CHÙA CƯƠNG XÁ VÀ DẤU ẤN NGÀN CHỮ ‘VẠN’ TRÊN TƯỜNG ĐÁ

Chùa Cương Xá, còn gọi là Quỳnh Khâu Tự (Chùa Gò Ngọc), tọa lạc trên gò đất cao phía Tây Nam làng Cương Xá (nay thuộc tổ dân phố Cương Xá, TP. Hải Phòng) - một vùng đất cổ với lịch sử quần cư của 8 dòng họ. Theo văn bia, chùa từng được trùng tu vào thời vua Lê Vĩnh Tộ (năm 1627), ghi dấu chiều sâu lịch sử hàng trăm năm.

Chùa Cương Xá - nơi giao hòa giữa kiến trúc cổ truyền và ký ức văn hóa làng Việt. (ảnh: Internet)

Nằm trên khu đất cao rộng 7.385 m², chùa được xây dựng theo bố cục chữ “Công” (nội công ngoại quốc) truyền thống. Công trình gồm 5 gian nhà thờ Tổ, bên trái là 5 gian thờ Mẫu và hậu Phật, cùng giếng nước trong xanh phục vụ sinh hoạt của người dân địa phương. Trải qua hai cuộc kháng chiến, chùa và đình làng bị tàn phá nặng nề, từng chỉ còn lại nền đất cũ, một số văn bia, chuông cổ, 7 pho tượng và cây đại cổ thụ dáng rồng uốn lượn trước cửa. Khuôn viên chùa hiện vẫn lưu giữ nhiều cây cổ thụ quý, trong đó có 4 cây gỗ trò chỉ có kích thước lớn.

Đại diện Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) đến thăm, khảo sát và thẩm định thực tế tại chùa Cương Xá. (ảnh: VietKings)

Hệ thống tường đá gồm 2.210 viên, trong đó 1.886 viên khắc chữ “Vạn”, 3 hàng dưới chạm hoa sen, mỗi hàng 108 viên tạo nên tổng thể hài hòa và giàu giá trị tâm linh. (ảnh: VietKings)

Điểm đặc sắc nhất của chùa Cương Xá là hệ thống móng và tường được xây hoàn toàn bằng đá xanh khai thác từ núi Nhồi (Thanh Hóa), với tổng cộng 2.210 khối đá. Trong đó, có 1.886 viên được khắc chữ “Vạn”, ba hàng dưới cùng chạm khắc hoa sen. Mỗi hàng tường gồm 108 viên đá - con số mang ý nghĩa biểu tượng trong Phật giáo, tạo nên sự cân đối và hài hòa cho toàn bộ công trình. Mỗi viên đá có kích thước 40 x 30 x 35 cm, nặng khoảng 80 kg, được chế tác đồng đều và xếp đặt công phu. Trên bề mặt đá, các họa tiết chữ “Vạn” và hoa sen được phủ nhũ vàng, góp phần tôn lên vẻ trang nghiêm, linh thiêng của ngôi chùa.

Mỗi viên đá kích thước 40 × 30 × 35 cm, nặng khoảng 80 kg, được khắc chữ “Vạn” và phun nhũ vàng tinh xảo. (ảnh: VietKings)

Ngoài ra, chùa còn sở hữu 18 cột gỗ lim đồ sộ (cao 8,2 m, nặng khoảng 1,7 tấn mỗi cột) cùng nhiều pho tượng có giá trị, tiêu biểu như tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng đá trắng và hệ thống tượng Tam Bảo bằng gỗ dâu.

Chùa Cương Xá ngày nay đang dần trở thành điểm đến văn hóa - tâm linh tiêu biểu của địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch và lan tỏa các giá trị nhân văn của Phật giáo trong đời sống đương đại. Năm 2015, chùa được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập là ngôi chùa đầu tiên tại Việt Nam sở hữu hệ thống tường xây bằng đá khắc chữ Vạn, khẳng định dấu ấn độc đáo về kiến trúc, mỹ thuật và ý nghĩa biểu tượng.

Chùa Cương Xá được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) công nhận là ngôi chùa đầu tiên tại Việt Nam sở hữu hệ thống tường đá khắc chữ “Vạn” (Ảnh: VietKings).

Từ những giá trị lịch sử được gìn giữ qua thời gian đến dấu ấn kiến trúc độc đáo với hệ thống tường đá khắc chữ Vạn, chùa Cương Xá không chỉ là một công trình tâm linh tiêu biểu mà còn là minh chứng cho sự kết tinh giữa văn hóa, mỹ thuật và tín ngưỡng Phật giáo Việt Nam. Công trình góp phần làm phong phú bản sắc di sản địa phương và khẳng định giá trị độc bản trong hệ thống kiến trúc chùa Việt.

VƯƠN TẦM KỶ LỤC CHÂU Á

Sáng ngày 03/5/2026, trong khuôn khổ chương trình khánh thành Sòng Sơn Vọng Từ - Lầu chuông chùa Cương Xá, Tổ chức Kỷ lục Châu Á (ABR) đã chính thức ủy quyền cho Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) công bố và trao Bằng xác lập Kỷ lục Châu Á đến Chùa Cương Xá với tiêu chí: “Ngôi chùa có hệ thống tường đá khắc chữ Vạn nhiều nhất châu Á.”

Toàn cảnh sự kiện. (ảnh: VietKings)

Buổi lễ có sự tham dự của lãnh đạo Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings), gồm: Ông Nguyễn Hữu Oanh - Nguyên Phó Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ, Phó Chủ tịch TW Hội Kỷ lục gia Việt Nam; ông Hoàng Thái Tuấn Anh - Trưởng Đại diện Văn phòng miền Bắc, Phó Viện trưởng Viện Kỷ lục Việt Nam; bà Nguyễn Thị Tường Vân - Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Quốc tế; cùng bà Phạm Thị Vân - Phó Trưởng Đại diện Văn phòng miền Bắc và các thành viên liên quan.

Bà Nguyễn Thị Tường Vân đại diện công bố Thư Ủy quyền từ Tổ chức Kỷ lục Châu Á (Ảnh: VietKings).

Ông Nguyễn Hữu Oanh và ông Hoàng Thái Tuấn Anh cùng bà Nguyễn Thị Tường Vân trao Bằng xác lập Kỷ lục Châu Á đến Thượng tọa Thích Thanh Cường - Trụ trì chùa Cương Xá (Ảnh: VietKings).

Sự kiện không chỉ là sự ghi nhận ở tầm châu lục đối với một công trình kiến trúc - tâm linh độc đáo, mà còn góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa, nghệ thuật và tinh thần Phật giáo Việt Nam ra khu vực. Đây đồng thời là dấu mốc khẳng định vị thế của các công trình văn hóa Việt trên bản đồ kỷ lục châu Á, mở ra cơ hội quảng bá và phát triển du lịch bền vững trong tương lai.